Glagol DEL → dati, predati, obećati
Kratak opis glagola
Glagol DEL u romskom jeziku ne znači samo „dati“ u materijalnom smislu. On označava uspostavljanje odnosa, razmenu poverenja i preuzimanje obaveze. Dati znači stupiti u vezu sa drugim: ono što se daje, napušta davatelja i ulazi u odgovornost primaoca. U romskoj kulturi, davanje nikada nije neutralno: ono stvara ili prekida odnos.
Kognitivni uvid: dati znači podeliti odgovornost, ne samo predmet.
POLISEMIJSKA TABELA GLAGOL DEL
| Br. | Primer (romski) | Značenje (srpski) | Domen značenja |
| 1 | Del man paj. | Daje mi vode. | materijalno |
| 2 | Del vast. | Pruža ruku. | socijalno |
| 3 | Del lav. | Daje reč. | simboličko |
| 4 | Del zor. | Daje snagu. | emotivno |
| 5 | Del baxt. | Daje sreću. | simboličko |
| 6 | Del drom. | Daje smer. | orijentaciono |
| 7 | Del pe mande. | Prepušta meni. | relacijsko |
| 8 | Del palal. | Uzvraća. | recipročno |
| 9 | Del o doš. | Pripisuje krivicu. | moralno |
| 10 | So del, avel palal. | Šta daš, vrati se. | gnomsko |
Značenjski slojevi
- Materijalno → dati predmet ili pomoć
- Socijalno → pružiti ruku, uspostaviti kontakt
- Simboličko → dati reč, obećati
- Emotivno → pružiti snagu ili utehu
- Moralno → pripisati ili preuzeti odgovornost
- Recipročno → ono što se daje, vraća se
Uporedni pogled
| Glagol | Osnovna osovina |
| DEL | razmena / poverenje |
| MUKHEL | granica davanja |
| KEREL | činjenje |
| AČHEL | posledica (ostaje) |
DEL je osovina odnosa i uzajamnosti.
Sažeta edukativna definicija
DEL → romski glagol koji znači „dati“, ali označava razmenu, obećanje i uspostavljanje odnosa poverenja. U romskom jeziku, davanje uvek obavezuje. U romskom jeziku prirodne pojave se često izražavaju kroz glagol DAV, pri čemu se radnja „davanja“ metonimijski koristi umesto božanskog uzroka. Time se prirodni događaj semantički predstavlja kao dar, a ne kao bezlična pojava.
Z.Jovanović
