ROD U ROMSKOM JEZIKU

Gramatički rod u romskom jeziku jasno razlikuje muško i žensko, ali ta razlika nije samo formalna. Rod u romskom jeziku nosi značenje, odnos i kulturnu težinu. On nije neutralna kategorija, već deo načina na koji se svet razume i imenuje. Kroz jezik se prepoznaje kako se oblikuju uloge, pripadnost i identitet. Rod nije dodatak značenju  on je njegov nosilac.

Rod i prostorni odnosi

U romskom jeziku i prostorni odnosi učestvuju u rodnom značenju. Prilog [u] ne funkcioniše mehanički, već uvek u vezi sa imenicom i doživljajem prostora.

Muški rod

Kada prostor znači:

– strukturu,

– posed,

– društveno ili uređeno mesto, prirodno se vezuje za muški rod.

Primeri:

   – and-o kher = u kući (kuća kao domaćinstvo, objekat)

   – and-o foro = u gradu (grad kao uređen prostor)

Ženski rod

Kada prostor znači:

– prirodnu unutrašnjost,

– zaštitu,

– izvor života ili energije, vezivanje ide ka ženskom rodu.

Primeri:

    – and-e phuv = u zemlji

   – and-e jag = u vatri

Isti odnos [u] dobija različito značenje – jer se prostor drugačije oseća.

Mini-rečnik (protonimi)

    – manuš = muškarac

    – manušnji = žena

    – čhavo = dete

(Ovim se jasno razdvaja rodna oznaka od etničke pripadnosti.)

Višeznačni glagol

ačhel = biti → ostati

Identitet se u romskom jeziku ne gubi promenom okolnosti. On ostaje, i zato se prepoznaje kroz rod.

 Završna misao

U romskom jeziku rod nije podela, već odnos.
On ne suprotstavlja muško i žensko, već pokazuje kako se svet doživljava iznutra.
Zato jezik pamti ono što gramatika često prećuti:
da reč ima telo, prostor ima značenje, a identitet ačhel.